Coraz mniej drzew rośnie w miastach – o 17% więcej wycinamy niż sadzimy. Jedną z przyczyn jest brak świadomości mieszkańców miast na temat korzyści, jakie czerpią z miejskiej zieleni. Właśnie zmiana świadomości, jako punkt wyjścia dla korzyści zdrowotnych i ekonomicznych, jest celem działań w rozpoczynającym się projekcie "Od drzewa do miasta". Projekt jest realizowany przez Centrum UNEP/GRID-Warszawa we współpracy z Fundacją Veolia Polska i przy wsparciu Asplan Viak AS. 

Drzewa są dobrodziejstwem i zielonym kapitałem miast. Dostarczają surowców, jak drewno czy kompost, regulują klimat, ograniczają gwałtowny spływ wody opadowej i ryzyko podtopień, poprawiają jakość powietrza, poprawiają estetykę miast i tworzą warunki dla uprawiania sportu i rekreacji. A jednak to naturalne bogactwo polskich miast z każdym rokiem topnieje. Nie mając pełnej świadomości o korzyściach jakie dostarczają drzewa, mieszkańcy, a wśród nich osoby decydujące o kształtowaniu przestrzeni, skupiają uwagę na kosztach utrzymania drzew. Ponieważ koszty te są dobrze znane, a korzyści jedynie częściowo, prosty rachunek ekonomiczny często błędnie wskazuje na nieopłacalność drzew. Dotychczasowe działania odwołujące się do potrzeby zachowania terenów zieleni, nie będąc poparte argumentem ekonomicznym – nie były skuteczne. Odpowiedzią na to wyzwanie jest projekt „Od drzewa do miasta – laboratorium wiedzy o zieleni miejskiej”, zakładający zwiększanie świadomości ekologicznej poprzez akcentowanie korzyści ekonomicznych z utrzymania miejskich drzew. 

Od drzewa do miasta 

Projekt rozpoczął się w październiku 2021 i będzie realizowany do czerwca 2023. W ciągu 21 miesięcy trwania projektu, zaplanowana jest realizacja działań skierowanych do mieszkańców miast, w tym, do urzędników odpowiedzialnych za zagospodarowanie przestrzeni. Projekt jest dofinansowany1 z EOG i funduszy norweskich. Za jego stronę merytoryczną i organizacyjną odpowiadają: Centrum UNEP/GRID-Warszawa (koordynator projektu); Fundacja Veolia Polska (wsparcie dla miast biorących udział w projekcie); Asplan Viak AS (wsparcie geoinformacyjne).

Działania obejmują tereny pięciu miast partnerskich projektu: Rzeszowa, Miasteczka Śląskiego, Przasnysza, Szczytna, Lidzbarku Warmińskiego. Projekt zakłada m.in. prowadzenie lokalnych kampanii informacyjno-edukacyjnych na temat usług ekosystemowych świadczonych mieszkańcom miast przez miejską zieleń. Pierwsza faza projektu obejmuje wyłonienie miast i wykonanie dla nich eksperckich analiz znaczenia obszarów zieleni. Powstanie dedykowany geoportal umożliwiający skuteczne przeprowadzenie działań kampanijnych w wymiarach: lokalnym i ogólnopolskim.

Kampania lokalna 

W ramach kampanii lokalnych na terenie wyłonionych miast, zostaną umieszczone plakaty i edukacyjna infrastruktura, informujące o korzyściach z obecności zieleni miejskiej. Ponadto, zostaną zorganizowane podnoszące świadomość webinaria i konkursy dla uczniów. Dodatkowo, zostaną zorganizowane warsztaty skierowane do decydentów, podczas których uczestnicy z różnych miast będą mogli wymienić się doświadczeniami w zakresie zarządzania i promowania znaczenia zieleni miejskiej.

Kampania ogólnopolska 

Poza kampaniami lokalnymi, projekt zakłada także przeprowadzenie kampanii ogólnopolskiej. Obejmie ona między innymi popularyzację wiedzy na temat wartości zieleni miejskiej i będzie realizowana między innymi za pośrednictwem popularnych portali informayjnych i społecznościowych. Dzięki tej kampanii mieszkańcy innych miast niż miasta partnerskie projektu będą także mieli okazję podnieść swoją wiedzę na temat korzyści z utrzymania zieleni miejskiej.  

Ile warta jest praca drzew? 

Drzewa miejskie świadczą szereg korzyści, które mają wymierną wartość ekonomiczną. Współczesna ekonomia posiada metody, aby tę wartość wyceniać. Przykładowo, drzewa oczyszczając powietrze zmniejszają zachorowania na choroby układy oddechowego i wydatki na ich leczenie. Oszczędności te można zatem traktować jako wartość pracy, jaką drzewa świadczą w zakresie oczyszczania powietrza. Choć nie jest to proste, analogicznie można wycenić wartość także wielu innych korzyści, jakie świadczą drzewa miejskie. W naszym projekcie za tę część będzie odpowiedzialny Ekspert ds. Ekonomii Środowiska Centrum UNEP/GRID-Warszawa, dr Zbigniew Szkop – doświadczony pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego będący pionierem badań nad wartością korzyści świadczonych przez drzewa miejskie w Polsce.

Do wdrażania koncepcji wartości zieleni miejskiej, odnoszą się zarówno dokumenty strategiczne UE (np. Zielona infrastruktura – zwiększanie naturalnego kapitału Europy; Strategia Bioróżnorodności Unii Europejskiej do 2030), krajowe (np. Krajowa Polityka Miejska 2023; Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030), jak i lokalne (plany adaptacji do zmian klimatu poszczególnych miast Polski). Projekt wspiera realizację Agendy Miejskiej Ministerstwa Klimatu.

 

EEA and Norway grants A5 standard vertical

 

1 „Od drzewa do miasta – laboratorium wiedzy o zieleni miejskiej” korzysta z dofinansowania o wartości 688 178,00 zł otrzymanego od Islandii, Liechtensteinu i Norwegii w ramach funduszy EOG i funduszy norweskich. Celem projektu jest zmiana świadomości mieszkańców miast na temat korzyści, jakie czerpią z miejskiej zieleni. Projekt korzysta również z dofinansowania z budżetu państwa o wartości 121 443,00 zł.

Wspólnie działamy na rzecz Europy zielonej, konkurencyjnej i sprzyjającej integracji społecznej.