Aktualności

Najbliższe pięć lat może należeć do najcieplejszych w historii pomiarów. Z najnowszego raportu World Meteorological Organization (WMO) „Global Annual to Decadal Climate Update 2026–2035” wynika, że średnia temperatura na Ziemi pozostanie w tym okresie na rekordowo wysokim poziomie. Naukowcy przewidują, że w każdym roku między 2026 a 2030 globalna temperatura będzie od 1,3°C do 1,9°C wyższa względem średniej z epoki przedprzemysłowej (1850–1900). Oznacza to, że świat wchodzi w okres utrzymującego się, bardzo zdecydowanego ocieplenia klimatu.

Raport wskazuje również, że istnieje aż 91-procentowe prawdopodobieństwo, że przynajmniej jeden rok w okresie 2026–2030 przekroczy próg 1,5°C ocieplenia względem poziomu przedprzemysłowego. Jeszcze bardziej niepokojące jest jednak to, że według analiz WMO istnieje już 75-procentowe prawdopodobieństwo, iż średnia temperatura dla całego pięcioletniego okresu również przekroczy 1,5°C. Jeszcze kilka lat temu taki scenariusz był uznawany za mało prawdopodobny w tak krótkiej perspektywie czasu.

Choć raport podkreśla, że przekroczenie 1,5°C w pojedynczych latach nie oznacza jeszcze formalnego trwałego przekroczenia celu Porozumienia Paryskiego, naukowcy wyraźnie wskazują kierunek zmian. Każdy dodatkowy ułamek stopnia zwiększa ryzyko występowania fal upałów, susz, intensywnych opadów i innych ekstremalnych zdarzeń pogodowych o wysokiej sile oddziaływania. W praktyce oznacza to większą presję na systemy żywnościowe, zasoby wodne, zdrowie publiczne i bezpieczeństwo infrastruktury.

Czym jest annual-to-decadal update

Raport „Global Annual to Decadal Climate Update” ma szczególne znaczenie, ponieważ nie opisuje wyłącznie odległych scenariuszy klimatycznych dla końca wieku, ale koncentruje się na najbliższych latach i dekadzie przed nami. Tego typu prognozy łączą długoterminową wiedzę o zmianie klimatu z aktualnymi obserwacjami systemu klimatycznego – temperatur oceanów, koncentracji gazów cieplarnianych czy naturalnej zmienności klimatu związanej między innymi z cyklem El Niño. Dzięki temu pozwalają lepiej ocenić ryzyko i przygotować się na skutki zmian, które już zaczęły się materializować.

Naukowcy podkreślają, że klimat jest złożonym systemem, w którym wiele procesów działa z opóźnieniem. Oznacza to, że skutki emisji gazów cieplarnianych obserwujemy często dopiero po latach lub dekadach. Prognozy dekadowe pomagają więc nie tylko lepiej rozumieć sygnały wysyłane przez planetę, ale także planować działania adaptacyjne i ograniczać ryzyko przyszłych strat.

World Meteorological Organization, wspólnie z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP), należy również do instytucji współtworzących Międzyrządowy Zespół ds. Zmiany Klimatu (IPCC), odpowiedzialny za przygotowywanie najważniejszych raportów naukowych dotyczących stanu systemu klimatycznego na świecie.

Skutki regionalne

Autorzy raportu zwracają również uwagę na wyjątkowo szybkie tempo zmian zachodzących w Arktyce. Temperatury w regionie arktycznym podczas zimowych miesięcy mają być w najbliższych latach średnio o 2,8°C wyższe względem średniej z lat 1991–2020. Oznacza to tempo ocieplenia wielokrotnie wyższe niż średnia globalna. Jednocześnie prognozy wskazują na dalszy spadek pokrywy lodowej w Morzu Barentsa, Morzu Beringa i Morzu Ochockim. Arktyka pozostaje jednym z najszybciej zmieniających się regionów świata, a procesy zachodzące w tym obszarze wpływają na globalny system klimatyczny.

WMO prognozuje także dalsze zmiany w globalnym obiegu wody. W latach 2026–2030 bardziej prawdopodobne mają być ponadprzeciętne opady w północnej Europie, regionie Sahelu, na Alasce i Syberii, podczas gdy część Amazonii może doświadczać bardziej suchych warunków. Naukowcy podkreślają, że zmiana klimatu nie oznacza po prostu „więcej ciepła”, ale destabilizację całego systemu klimatycznego – w tym opadów, sezonowości i obiegu wody.

Wezwanie do działania

Coraz większą rolę w odpowiedzi na kryzys klimatyczny odgrywa także ochrona i odbudowa ekosystemów. Mokradła, torfowiska, lasy czy naturalne doliny rzeczne pomagają magazynować wodę, ograniczać skutki upałów i pochłaniać dwutlenek węgla z atmosfery. Jak podkreślił Sekretarz Generalny ONZ António Guterres, „bioróżnorodność jest żywą siecią podtrzymującą życie ludzkości”, podczas gdy chaos klimatyczny, zanieczyszczenia i degradacja środowiska coraz silniej destabilizują systemy podtrzymujące życie ludzi i gospodarek.

Tegoroczne hasło Światowego Dnia Środowiska – #NowForClimate – podkreśla przede wszystkim znaczenie czasu. Naukowcy są zgodni: działania podejmowane w tej dekadzie będą miały wpływ na skalę ryzyka klimatycznego w kolejnych pokoleniach. Każde ograniczenie emisji, każdy odbudowany ekosystem i każdy ułamek stopnia Celsjusza, którego wzrost uda się zatrzymać, ma znaczenie.