Odporność zaczyna się od przyrody. Światowy Dzień Środowiska 2026 w Polsce
W czasie, gdy fale upałów, susze, gwałtowne opady i inne skutki zmiany klimatu stają się coraz bardziej odczuwalne, tegoroczny Światowy Dzień Środowiska przypomniał o znaczeniu działań, które pomagają ograniczać skalę tych zagrożeń. Obchodzone na całym świecie pod hasłem #NowForClimate wydarzenie zwracało uwagę na potrzebę działania tu i teraz – zarówno na rzecz klimatu, jak i odbudowy ekosystemów.
Według prognoz Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że średnia temperatura na Ziemi w najbliższych latach będzie wyższa o dodatkowe 1,5°C względem epoki przedprzemysłowej. Każdy kolejny ułamek stopnia oznacza większe ryzyko ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz presję na ekosystemy, które magazynują węgiel, regulują obieg wody i pomagają ograniczać skutki susz oraz powodzi. Dlatego ochrona przyrody staje się dziś jednym z kluczowych elementów budowania odporności społecznej i gospodarczej.
Koordynatorem polskich obchodów święta była organizacja UNEP/GRID-Warszawa, realizująca w Polsce misję Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP). Celem tegorocznych działań było zwrócenie uwagi na rolę przyrody, jako jednego z najważniejszych czynników budujących odporność społeczeństwa w Polsce wobec skutków zmiany klimatu.
Fundament odporności społeczeństw
Merytorycznym centrum obchodów była konferencja „Działania dla klimatu. Bioróżnorodność jako fundament odporności” zorganizowana 8 czerwca przez UNEP/GRID-Warszawa wraz z partnerami społecznymi, naukowymi, biznesowymi i medialnymi. Otwierając konferencję Maria Andrzejewska, dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa zwróciła uwagę na znaczenie rzetelnej wiedzy naukowej w podejmowaniu decyzji dotyczących klimatu i środowiska. Podkreśliła, że dane zbierane przez naukowców pozwalają nie tylko lepiej rozumieć zachodzące zmiany, ale również planować działania ograniczające ryzyko i wspierające regenerację ekosystemów.
– „Zmiana klimatu nie jest już zagrożeniem przyszłości – zmienia życie na całej planecie tu i teraz. Dlatego tak ważne jest, abyśmy opierali decyzje na wiarygodnych danych i potrafili właściwie odczytywać sygnały wysyłane przez środowisko. To one pokazują zarówno skalę wyzwań, jak i kierunki działań, które mogą zwiększać odporność społeczeństw i ekosystemów” – powiedziała Maria Andrzejewska.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, ambasad, świata nauki, biznesu i młodego pokolenia. Program podzielono na dwie części: Climate Action i Biodiversity Action. W formule eksperckich trójgłosów przedstawicieli nauki, administracji, biznesu i młodego pokolenia oraz międzysektorowych debat, rozmawiano o transformacji energetycznej, odporności miast i społeczności lokalnych, rozwiązaniach opartych na przyrodzie, bezpieczeństwie klimatycznym, gospodarce wodnej i odbudowie ekosystemów.
Mikołaj Dorożała, Wiceminister Klimatu i Środowiska podkreślał, że ochrona ekosystemów staje się dziś elementem polityki bezpieczeństwa państwa. Wskazywał na pogarszający się stan zasobów wodnych, skutki wieloletnich zaniedbań w gospodarce wodnej oraz rosnącą podatność lasów na susze i pożary. Jego zdaniem odpowiedzią powinno być konsekwentne wdrażanie działań służących ochronie i odbudowie przyrody, opartych na wiedzy naukowej i współpracy administracji, biznesu i społeczeństwa.
Profesor Szymon Malinowski, przewodniczący zespołu doradczego ds. kryzysu klimatycznego przy Prezesie PAN, Profesor przypomniał, że – „Każdy kolejny ułamek stopnia ocieplenia ma realne konsekwencje. Każda zwłoka w działaniu pogarsza nasze perspektywy”. Zwrócił również uwagę na znaczenie precyzyjnego komunikowania przyczyn kryzysu klimatycznego. Jak podkreślał, współczesne ocieplenie ma charakter antropogeniczny, a właściwe opisywanie tego procesu pomaga budować społeczne zrozumienie problemu i odpowiedzialność za działania.
Półmetek ONZ-owskiej dekady
Konferencja była okazją do podsumowania pięciu lat programu „Re:Generacja – Razem dla ekosystemów”, realizowanego przez UNEP/GRID-Warszawa w odpowiedzi na wezwanie Organizacji Narodów Zjednoczonych ogłoszone w ramach Dekady na rzecz Odtwarzania Ekosystemów.
W ciągu tych lat program objął działaniami ochronnymi i odtworzeniowymi 33 cenne przyrodniczo ekosystemy. Projekty realizowano we współpracy z siedmioma parkami narodowymi, ośmioma rezerwatami przyrody oraz na dziesięciu obszarach Natura 2000. W działania zaangażowało się również siedemnaście firm i setki wolontariuszy, pokazując, że odbudowa przyrody może być wspólnym przedsięwzięciem administracji publicznej, nauki, biznesu i lokalnych społeczności.
Sygnały w przestrzeni miejskiej i Internecie
Obchodom towarzyszy ogólnopolska kampania społeczna realizowana na nośnikach DOOH w Warszawie, Krakowie i Łodzi, w komunikacji autobusowej w Warszawie oraz w mediach internetowych. Jej osią jest pytanie: „Jeśli zmiany klimatyczne to sygnały wysyłane przez planetę – jak na nie odpowiemy?”. Kampania prezentuje zarówno skutki kryzysu klimatycznego, jak i przykłady rozwiązań, które już dziś pomagają ograniczać jego skalę: rozwój odnawialnych źródeł energii, odbudowę ekosystemów, ochronę bioróżnorodności oraz działania wspierające sprawiedliwą transformację.
Przesłanie tegorocznego Światowego Dnia Środowiska jest proste. W świecie coraz częściej doświadczającym skutków antropogenicznej zmiany klimatu nie wystarczy reagować na kolejne kryzysy – należy im przeciwstawić zaangażowane działanie. Konieczne jest wzmacnianie naturalnych systemów, które podtrzymują życie i bezpieczeństwo społeczeństw. Ochrona klimatu przez ograniczanie emisji i zachowanie bioróżnorodności czy odbudowa ekosystemów i zwiększanie ich zdolności do zatrzymywania wody, nie są odrębnymi zadaniami. To elementy tej samej strategii budowania odpornej przyszłości.
Od lewej: Dyrektor Biebrzańskiego Parku Narodowego - Artur Wiatr, dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa - Maria Andrzejewska, główny specjalista biologii i ochrony środowiska UNEP/GRID-Warszawa - dr Piotr Mikołajczyk, Magdalena Marczakiewicz
Organizator: UNEP/GRID-Warszawa
Patroni honorowi: Minister Klimatu i Środowiska, Minister Infrastruktury, Minister Edukacji, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Prezydent m.st. Warszawy, JM Rektor Szkoły Głównej Handlowej.
Partnerzy strategiczni: Fundacja Citi Handlowy, Lidl Polska.
Partnerzy główni: Henkel, InPost, Polenergia, PwC Advisory.
Partnerzy: Bank Ochrony Środowiska S.A., Castorama, Credit Agricole Bank Polska, ING Polska, Wedel, Żabka Group.
Partnerzy instytucjonalni: Akademia Leona Koźmińskiego (Kozminski University), BETTER | Certified B Corp, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Planet Heroes Foundation, Rodzice dla Klimatu, WP Law Kancelaria Prawna Woźniccy & Partners sp.j., Who Will Save The Planet, Polski Alarm Smogowy, WiseEuropa, Polskie Stowarzyszenie Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności (ASAF), RoślinnieJemy, Fundacja To • Proste, Klaster Gospodarki Cyrkularnej i Recyklingu - Krajowy Klaster Kluczowy, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
Patroni medialni: Ecoekonomia.pl, MZA, National Geographic Polska, TOK FM, Rzeczpospolita, Screen Network, WP.
Partnerzy wspierający: JDG Relations, Probrand.
