Wspieranie tradycyjnej, zrównoważonej i ekstensywnej gospodarki pasterskiej jest skutecznym i sprawdzonym narzędziem czynnej ochrony przyrody w polskich Karpatach. Z początkiem stycznia 2018, rozpoczęliśmy realizację nowego projektu "Karpaty Łączą – tradycyjne pasterstwo jako forma czynnej ochrony zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych w Karpatach". Celem projektu jest utrzymanie i poprawa stanu półnaturalnych nieleśnych ekosystemów górskich łąk i muraw w polskiej części Karpat. 

Przedsięwzięcie realizowane jest przez Centrum UNEP/GRID-Warszawa (Zakład Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska) we współpracy z Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Ptaków. Projekt potrwa 3 lata i będzie realizowany od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2020 r. Projekt finansowany jest ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Projekt ma charakter ponadregionalny. Planujemy działania na wybranych halach w polskiej części Karpat, na terenie województw małopolskiego i śląskiego, w większości położonych na obszarach lub w bezpośrednim sąsiedztwie ostoi Natura 2000: Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Torfowiska Orawsko-Nowotarskie, Pasmo Policy, Ostoja Gorczańska.

W projekcie zaplanowane zostały zadania ochronne bogatych florystycznie górskich i niżowych muraw bliźniczkowych oraz górskich łąk konietlicowych użytkowanych ekstensywnie, a także działania zorientowane na czynną ochronę 13 gatunków ptaków związanych z terenami otwartymi:

  • cietrzew Tetrao tetrix
  • czajka Vanellus vanellus
  • derkacz Crex crex
  • bocian czarny Ciconia nigra
  • orlik krzykliwy Clanga pomarina
  • orzeł przedni Aquila chrysaetos
  • puchacz Bubo bubo
  • sóweczka Glaucidium passerinum
  • puszczyk uralski Strix uralensis
  • gąsiorek Lanius collurio
  • siwerniak Anthus spinoletta
  • świergotek łąkowy Anthus pratensis
  • drozd obrożny Turdus torquatus

Projekt zakłada czynną ochronę półnaturalnych nieleśnych ekosystemów górskich łąk i muraw w polskiej części Karpat poprzez tradycyjny wypas owiec (połączony z wykaszaniem) prowadzony na wybranych halach położonych w województwach małopolskim i śląskim w rejonach występowania zagrożonych siedlisk przyrodniczych oraz gatunków ptaków. Projekt obejmuje wstępną inwentaryzację przyrodniczą i monitoring przyrodniczy ekologicznego efektu prowadzonych działań. 

Istotną rolę w realizacji zadania odegrać powinno zwiększenie świadomości odnośnie znaczenia różnorodności biologicznej terenów górskich. Kluczową grupą odbiorców będą samorządy gmin karpackich, w których gestii leżą kwestie ładu przestrzennego, ochrony środowiska i przyrody.

Zgodnie z przyjętymi założeniami, zadania projektowe realizowane będą przez upowszechnianie dobrych praktyk czynnej ochrony przyrody i poprzez tradycyjne, pasterskie użytkowanie ziemi. Praktyki te wypracowane zostały w trakcie dotychczas realizowanych przedsięwzięć w regionie karpackim. Zadania są zgodne z zapisami planów zadań ochronnych (PZO) dla obszarów Natura 2000 oraz z takimi projektami, które realizowaliśmy, bądź nadal realizujemy, w polskiej części Karpat, jak m. in.:"Karpaty Łączą – mechanizm konsultacji i współpracy dla wdrażania Konwencji Karpackiej", "Ptaki Karpat", a także w projekcie LIFE Beskidy oraz Programie Owca Plus".