Narodowa Fundacja Ochrony ŚrodowiskaNarodowa Fundacja Ochrony Środowiska14.2. Stan istniejący
14.2.1. Aspekty międzynarodowe
Postanowienia Konwencji o różnorodności biologicznej zgodnie z art. 22 nie mają wpływu na prawa i zobowiązania państw-stron Konwencji, wynikające z jakiegokolwiek innego międzynarodowego porozumienia. Wyjątkiem jest sytuacja, w której realizowanie zobowiązań stanowiłoby zagrożenie dla różnorodności biologicznej.
Zapisy Konwencji o różnorodności biologicznej i ustalenia Konferencji państw -stron zobowiązują Sekretariat Konwencji do nawiązywania współpracy z organami wykonawczymi innych konwencji z zakresu ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej. Ponadto zobowiązano Sekretariat do nawiązania współpracy w tym zakresie z właściwymi organami Narodów Zjednoczonych takimi jak:
Sekretarz Wykonawczy Konwencji o różnorodności biologicznej podpisał m.in. porozumienia o współpracy z sekretariatami następujących konwencji:
Porozumienia zobowiązują do ustanowienia procedury regularnej wymiany informacji w poszczególnych obszarach działań oraz wymiany baz danych zawierających informacje dotyczące różnorodności biologicznej. Określają również zasady współpracy przy opracowywaniu odpowiednich dokumentów w ramach poszczególnych konwencji.
Współdziałanie to nie sprowadza się jedynie do kontaktów pomiędzy samymi sekretariatami, ponieważ niektóre z nich powierzyły realizację wybranych zadań, wynikających z ich programu pracy, innym, wyspecjalizowanym, międzyrządowym lub pozarządowym instytucjom. Przykładem może być Konwencja Ramsarska, w ramach której zarządzanie bazą danych powierzone zostało Międzynarodowemu Centrum Badania Ptaków Wodnych i Obszarów Podmokłych. Podobnie bazą danych Konwencji Waszyngtońskiej zarządza Światowe Centrum Monitoringu Przyrodniczego.
W decyzji II/6 Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej określone zostały zasady współpracy z Funduszem na Rzecz Środowiska Globalnego (Global Environmental Facility GEF), w myśl których ta instytucjonalna struktura działa jako mechanizm finansowy Konwencji i wspiera finansowo projekty z zakresu ochrony i zrównoważonego wykorzystania różnorodności biologicznej.
Na potrzebę koordynowania działań i zacieśnienia współpracy, w tym także w zakresie ochrony różnorodności biologicznej wskazuje również "Agenda 21". M.in. podkreśla ona konieczność unikania powtarzania działań oraz postuluje celowość opierania się, tam gdzie to możliwe, na istniejących już organach i instytucjach. Porozumienia instytucjonalne służące koordynacji wdrażania "Agendy 21" powinny być stopniowo wprowadzane w życie przez podejmowanie działań w ramach Komisji Trwałego Rozwoju. Komisja ta zaleca współpracę z właściwymi konwencjami globalnymi i regionalnymi oraz wzywa organizacje rządowe do rozwijania mechanizmów koordynacji wdrażania Konwencji o różnorodności biologicznej i innych nawiązujących do niej porozumień.
Proces nawiązywania współpracy na płaszczyźnie międzynarodowej nie jest jeszcze zakończony i nie obejmuje wszystkich tematycznie powiązanych ze sobą konwencji i porozumień. Nie do końca wypracowany został również system przepływu informacji. Ponadto współdziałanie pomiędzy poszczególnymi podmiotami utrudnia znaczne zbiurokratyzowanie procedur i postępująca rozbudowa struktur. Niepokój wzbudzają również zdarzające się spory kompetencyjne pomiędzy poszczególnymi jednostkami.
14.2.2 Aspekty krajowe
Polska od wielu lat aktywnie uczestniczy w międzynarodowych przedsięwzięciach podejmowanych na rzecz ochrony przyrody. W ciągu ostatnich 20 lat ratyfikowano lub podpisano większość konwencji i porozumień międzynarodowych, w tym:
Obecnie trwa proces ratyfikowania "nowej" Konwencji Helsińskiej o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, podpisanej w 1992 roku.
Organem rządowym odpowiedzialnym w Polsce za merytoryczną realizację zobowiązań wynikających z przyjętych konwencji jest Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, współdziałające z innymi resortami. W celu usprawnienia realizacji zadań prowadzony jest obecnie proces tworzenia krajowych sekretariatów (z wyjątkiem funkcjonującego od lat Sekretariatu Konwencji Helsińskej), jako jednostek odpowiedzialnych za bieżącą koordynację prac. Poza zobowiązaniami wynikającymi z w/w porozumień również umowa stowarzyszeniowa z Unią Europejską nakłada na Polskę obowiązek odpowiedniego dostosowania przepisów prawnych w aspekcie ochrony i racjonalnego użytkowania różnorodności biologicznej. Rozpoczęte zostały prace nad harmonizacją prawa w tym zakresie. Polskie prawo w dziedzinie ochrony przyrody cechuje wysoki stopień zgodności z prawem Unii Europejskiej, jednak obejmuje ono szerszy zakres i jest bardziej szczegółowe w wielu kwestiach. Istniejące różnice polegają głównie na tym, że te same cele realizowane są przy pomocy innych środków.
Polska aktywnie uczestniczy w pracach różnych gremiów międzynarodowych, w tym wyspecjalizowanych agend sytemu ONZ (UNEP, UNDP, FAO), forum Rady Europy oraz w ramach "Paneuroepejskiej strategii ochrony różnorodności biologicznej i krajobrazowej". W ostatnich latach nastąpiło także znaczne ożywienie współpracy bilateralnej, a w szczególności z krajami sąsiednimi. Podpisano umowy z 21 krajami europejskimi i Stanami Zjednoczonymi. Żywe są również kontakty z międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi, np. Międzynarodową Unią Ochrony Przyrody (IUCN) i Światowym Funduszem Ochrony Przyrody (WWF).
|
|
|
|
Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska